Szafran spiski/ krokus spiski
Crocus scepusiensis
Nazwy regionalne: kieluch, fijałek, tulipanek
Uważany za odrębny gatunek lub za podgatunek krokusa Heuffela (
Crocus heuffelianus subsp.
scepusiensis)
Badania genetyczne w obrębie populacji europejskich krokusów wykazały, że ma pochodzenia mieszańcowe - efekt skrzyżowania
Crocus heufelianus oraz
Crocus vernus
Kwiat duży, fioletowo liliowy z ciemniejszymi plamami na końcach płatków po ich zewnętrznej stronie, rzadziej biały, o 6 płatkach z jaskrawopomarańczowym słupkiem i.3 dużymi, żółtymi pręcikami
Dorasta do 22 cm
Występowanie: Karpaty Zachodnie
Jedyny gatunek, który rośnie w Polsce na naturalnych stanowiskach. Najliczniej występuje
w Tatrach i na Podtatrzu. Spotykany jest także na Wzniesieniu Gubałowskim, w Gorcach, Paśmie Babiogórskim, na Pilsku, w Paśmie Wielkiej Raczy w Beskidzie Żywieckim, a także w Beskidzie Małym, Beskidzie Wyspowym i w Beskidzie Niskuim, a poza górami - w okolicach Bochni, Brzeska oraz w Kotlinie Sandomierskiej.
Jest gatunkiem
charakterystycznym dla koszonych lub wypasanych łąk. Często tworzy całe łany tak jak na Polanie Chochołowskiej. W Tatrach sięga do 1600 m n.p.m., głównie jednak rośnie na polanach w reglu dolnym.
W Polsce objęty ochroną: w latach 1946-2014 całkowitą, od roku 2014 częściową.
Krokus spiski w
Ogrodzie Botanicznym PAN w Powsinie
(fot.
20.03.2026)