Koniczyna biała (Trifolium repens L.)
syn. koniczyna rozesłana
Rodzina: bobowate (Fabaceae)
To wieloletnia bylina o płożącym, rozgałęzionym pokroju. Łodygi płożące się po ziemi, zakorzeniające w węzłach, tworzące gęstą darninę; jedynie wierzchołki pędów unoszą się nieco do góry.
Wysokość rośliny zazwyczaj 10–30 cm (rzadziej do 40 cm).
Liście długoogonkowe, trójlistkowe; listki odwrotnie jajowate lub eliptyczne, na brzegu drobno ząbkowane, często z charakterystyczną jasną, półksiężycowatą lub V-kształtną plamką w środkowej części blaszki liściowej. Przylistki błoniaste, zrosłe z ogonkiem liściowym.
Kwiaty zebrane w kuliste, luźne główki kwiatostanowe na długich szypułach (zazwyczaj dłuższych od liści). Korona motylkowata, biała, kremowobiała lub lekko różowawa (zwłaszcza w pączkach i podczas więdnięcia). Kielich z pięcioma ząbkami, rurka owłosiona. Kwitnie od maja do września (najobficiej w czerwcu–lipcu). Zapylana głównie przez pszczoły i trzmiele.
Owoc: strąk bardzo mały, jednonasienny, nieotwierający się, ukryty w kielichu.
Siedlisko i występowanie
Gatunek kosmopolityczny, bardzo pospolity w całej Polsce (od nizin po niżowe partie gór). Rośnie na łąkach, pastwiskach, trawnikach, przydrożach, nieużytkach, skarpach, brzegach rowów, w szczelinach chodników i na siedliskach ruderalnych. Preferuje gleby wilgotne do umiarkowanie suchych, żyzne, gliniaste lub gliniasto-piaszczyste, o odczynie obojętnym do lekko kwaśnym. Bardzo odporna na deptanie i koszenie – częsty składnik muraw pastwiskowych i trawników.
Znaczenie Ekologiczne: doskonała roślina miododajna i pyłkodajna, ważna dla owadów zapylających. Dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi (Rhizobium) wiąże azot atmosferyczny, wzbogacając glebę (roślina poprawiająca strukturę i żyzność gleby).
Gospodarcze: cenna roślina pastewna – wysoka zawartość białka, dobra strawność, chętnie zjadana przez bydło, owce i konie. Często wysiewana w mieszankach łąkowych i pastwiskowych.
W niektórych regionach młode liście bywają spożywane jako dodatek do sałatek (mają delikatny, orzechowy smak), choć nie jest to powszechne.
Gatunek rodzimy, bardzo pospolity i ekspansywny. Nie objęty ochroną. W atlasach flory Polski klasyfikowany jako gatunek występujący na całym obszarze kraju. Idealna roślina do tworzenia trwałych, niskich muraw i naturalnych trawników ekologicznych.